In de Week van de Gezondheidsverschillen richten we onze aandacht op de oorzaken en oplossingen voor vermijdbare gezondheidsverschillen. Dit jaar staat het thema ‘de rol van geld bij gezondheid‘ centraal. Financiële problemen en beperkte gezondheidsvaardigheden spelen een belangrijke rol in de zogenaamde ‘zorgkloof’.
Financiële problemen en gezondheidsverschillen
Onderzoek toont aan dat financiële problemen een enorm impact hebben op de gezondheid van individuen. Mensen die leven met geldzorgen, schulden of armoede hebben vaker:
- Chronische stress;
- Een ongezonde leefstijl;
- Een verhoogd risico op chronische ziekten zoals diabetes en hart- en vaatziekten.
Daarbij ervaren kinderen en jongeren in armoede meer lichamelijke en psychische klachten, hebben vaker overgewicht en voelen zich minder gelukkig .[1]
Deze gezondheidsproblemen leiden tot een vicieuze cirkel: een slechtere gezondheid kan leiden tot financiële problemen, bijvoorbeeld door het maken van zorgkosten of het moeten verminderen van werkuren. Andersom kunnen financiële problemen de gezondheid verder ondermijnen, wat resulteert in een neerwaartse spiraal van toenemende gezondheids- en financiële problemen.[2]
Beperkte gezondheidsvaardigheden en de zorgkloof
Naast financiële problemen spelen gezondheidsvaardigheden een essentiële rol in de gezondheidsverschillen. Gezondheidsvaardigheden verwijzen naar het vermogen van mensen om informatie over gezondheid en zorg te vinden, te begrijpen en toe te passen. Ongeveer een op de drie Nederlanders heeft beperkte gezondheidsvaardigheden.[3] Deze groep heeft moeite om hun weg te vinden in de zorg, te communiceren met zorgverleners en zelfstandig om te gaan met gezondheid en ziekte. Dit leidt tot slechtere gezondheidsuitkomsten en een hoger zorggebruik.
Mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden maken vaker gebruik van zorg en ervaren de kwaliteit van de zorg die ze krijgen als minder goed. Ze hebben vaker chronische ziekten zoals astma, COPD, diabetes, kanker en hart- en vaatziekten. Daarnaast overlijden mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden gemiddeld eerder.[4]
De combinatie van financiële problemen en beperkte gezondheidsvaardigheden zorgt voor een versterkende werking van gezondheidsachterstanden. Mensen met een laag inkomen hebben vaak minder toegang tot informatie en ondersteuning, wat hun kansen op preventieve zorg of het begrijpen van medische adviezen verkleint. Dit versterkt de zorgkloof en draagt bij aan de ongelijkheid in gezondheidsuitkomsten.
De term ‘zorgkloof’ verwijst naar de ongelijkheid in toegang tot en gebruik van gezondheidszorg tussen verschillende sociaaleconomische groepen. Mensen met een lagere sociaaleconomische status of beperkte gezondheidsvaardigheden ervaren vaker barrières bij het krijgen van passende zorg. Dit kan te maken hebben met financiële drempels, complexe zorgsystemen, beperkte gezondheidskennis of een lagere mate van vertrouwen in zorginstanties. De zorgkloof leidt ertoe dat kwetsbare groepen niet op tijd de juiste zorg krijgen, wat hun gezondheidsproblemen verergert en de verschillen in gezondheid tussen bevolkingsgroepen vergroot
Maatschappelijke verantwoordelijkheid
Gezondheidsverschillen hebben niet alleen invloed op individuen, maar ook op de samenleving als geheel. Ze leiden tot hogere zorgkosten en een grotere druk op het zorgsysteem. Daarom is het van maatschappelijk belang om deze verschillen aan te pakken. Onderzoek benadrukt de noodzaak van een integrale aanpak die zich richt op zowel het vergroten van de vaardigheden van mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden als op het verbeteren van de zorgverlening en ondersteuning aan deze groep.[5]
Het is essentieel dat beleidsmakers, zorgverleners en maatschappelijke organisaties samenwerken om gezondheidsverschillen te verkleinen. Dit kan door het implementeren van beleid dat gericht is op het verbeteren van de sociaaleconomische omstandigheden van mensen, het vergroten van gezondheidsvaardigheden en het toegankelijker maken van zorg.
De rol van Stichting MediMaatjes
Stichting MediMaatjes is een belangrijke schakel in het toegankelijker maken van begrijpelijke zorg. De stichting zet zich in om de zorg begrijpelijker en toegankelijker te maken voor mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden. Dit doet zij door het aanbieden van passende begeleiding bij medische afspraken.
Door deze ondersteuning helpt Stichting MediMaatjes om de zorgkloof te verkleinen en de gezondheidsuitkomsten van mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden te verbeteren. Dit draagt bij aan het verminderen van gezondheidsverschillen en het bevorderen van een gezondere samenleving.
Voetnoten
- Loket Gezond Leven. “Relatie armoede en gezondheid.” loketgezondleven.nl
- Pharos. “Week van de Gezondheidsverschillen: Alles wat je moet weten over gezondheidsverschillen.” pharos.nl
- Nivel. “Kennissynthese 2024: Gezondheidsvaardigheden in Nederland.” nivel.nl
- Pharos. “Laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden.” pharos.nl
- Nivel. “Voor betere inclusie van mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden in de zorg.” nivel.nl